Warmteoplossingen voor aardgasvrije wijken

Energietransitie, kansen voor duurzame wijken!?

De energietransitie in de gebouwde omgeving bevindt zich inmiddels in een stroomversnelling. In heel Nederland zijn gemeenten en bewoners aan het onderzoeken welke betaalbare en toekomstbestendige oplossingen voor warmte en koude beschikbaar zijn om uit te kiezen in hun wijk of gemeente. Er zijn inmiddels verschillende gemeenten aan de slag met warmtenetten, andere gemeenten zitten nog in de onderzoeks- of informatiefase.

De markt biedt inmiddels een breed scala aan oplossingen, variërend van individuele systemen en micro/mini warmtenetten tot grootschalige collectieve netwerken. Elke techniek kent zijn eigen dynamiek op het gebieden als investering, duurzaamheid en maatschappelijke impact. Voor de meeste mensen zijn deze vragen echter het meest belangrijk: welke is het goedkoopst, het meest toekomstbestedig en het meest duurzaam.

We belichten de mogelijkheden, voor- en nadelen, risico's, kosten op middellange en lange termijn, maatschappelijke impact, duurzaamheid en de haalbaarheid van de verschillende oplossingen.

De meest voor de hand liggende warmte-oplossingen

We stellen de alternatieven van een gasaansluiting met cv-ketel voor. Wat is het en hoe werkt deze warmteoplossing in een wijk.

Individuele oplossingen

Met de keuze voor een eigen warmtepomp bepaal je zelf wanneer je overstapt op aardgasvrij, je moet echter zelf een aantal zaken uitzoeken en in gang zetten. De investering voor de warmtepomp doe je zelf of kan je financieren via een duurzaamheidslening.

Individuele Bodemwarmtepomp

Deze warmteoplossing heeft een eigen bron waarmee warmte en koude aan de aarde kan worden onttrokken. Dit systeem is in elk seizoen zeer efficiënt en biedt zeel lage verwarmingskosten en passieve koeling.

Binnen staat meestal één binnenunit (warmtepomp en tapwaterboiler) ter grootte van een hoge koelkast. Door de binnenopstelling heeft deze oplossing een verwachtte levensduur van 15 tot 25 jaar.

Individuele lucht/water warmtepomp

Maakt gebruik van buitenlucht als bron. Voldoende efficiënt en de mogelijkheid voor actieve koeling.
Deze oplossing vraagt een minder grote investering.

Een warmtepomp op buitenlucht kan zowel buiten als binnen staan.
Bij een warmtepomp met buitenopstelling zal er op of om het huis ruimte moeten zijn.
Een warmtepomp voor binneopstelling heeft geen buitenunit, deze gebruik buitenlucht en/of ventilatielucht. De warmtepomp moet hiervoor wel van een dakdoorvoer gebruik maken.

Binnen staat meestal één binnenunit ter grootte van een hoge koelkast.

Individuele ventilatielucht/water warmtepomp

Maakt gebruik van ventilatielucht als bron. Voldoende efficiënt en de mogelijkheid voor actieve koeling.
Geschikt voor woningen met lagere warmtevraag zoals appartementen.
Deze warmtepomp heeft geen buitenunit en vraagt een minder grote investering.

Binnen staat meestal één binnenunit (warmtepomp en tapwaterboiler) ter grootte van een hoge koelkast. Door de binnenopstelling heeft deze oplossing een verwachtte levensduur van 15 tot 25 jaar.

Individuele warmtepomp ventilatie- buitenlucht/water

Deze warmtepomp is binnen opgesteld en maakt gebruik van ventilatielucht en/of buitenlucht als bron. Dit is een efficiënte warmteoplossing voor woningen met gemiddelde warmtevraag en de mogelijkheid voor actieve koeling.
Deze warmtepomp heeft geen buitenunit en vraagt een minder grote investering.

Binnen staat meestal één binnenunit (warmtepomp en tapwaterboiler) ter grootte van een hoge koelkast. Door de binnenopstelling heeft deze oplossing een verwachtte levensduur van 15 tot 25 jaar.

Collectieve oplossingen

Wil je liever met een aantal mensen of met jouw buurt overstappen naar aardgasvrij? Dat kan via een aantal collectieve systemen. Hierbij is vaak geen of slechts een kleine investering nodig om jouw woning klaar te maken voor de toekomst.

Bodemgebonden klein, micro- of mininet

Een kleinschalig collectief (bijv. 2 tot 20 woningen) dat één gezamenlijke bodembron deelt. Een warmtepomp in de woning brengt de temperatuur omhoog voor verwarming en warm tapwater.

Binnen staat meestal één binnenunit (warmtepomp en tapwaterboiler) ter grootte van een hoge koelkast.

Door de binnenopstelling heeft deze oplossing een verwachtte levensduur van 15 tot 25 jaar.

Bronnet met Water/Water Warmtepomp (ZLT)

Een wijknetwerk met water op lage temperatuur (bijv. uit oppervlaktewater of riothermie), waarbij elke woning met een eigen warmtepomp de temperatuur verder verhoogt.

Binnen staat meestal één binnenunit (warmtepomp en tapwaterboiler) ter grootte van een hoge koelkast.

Collectief Warmtenet Middentemperatuur (MT)

Een collectieve bron levert warmte van ca. 55°C aan een wijk. Dit systeem is geschikt voor woningen met matige isolatie.
Warmte voor verwarming en warm tapwater wordt via een afleverset overgedragen aan de woning.

De afleverset voor overdracht en bemetering is vak vergelijkbaar met de grootte van een cv-ketel.

Hoge Temperatuur Warmtenet (HT)

Levert warmte van >75°C, vaak uit restwarmte of biomassa. Minimale aanpassingen in de woning nodig.

Welke warmteoplossingen zijn er?

Individuele warmteoplossingen

Een individuele warmteoplossing, met een warmtepomp als voornaamste voorbeeld, is een duurzame manier om te verwarmen en te voorzien in warm tapwater, zonder gebruik te maken van een cv-ketel of collectief warmtenet. Hiermee kan in princiepe elke woning aardgasvrij gemaakt worden.

Een eigen warmtepomp

Een eigen warmtepomp zal in de meeste gevallen de snelste en voordeligste oplossing zijn om een woning aardgasvrij te maken.

Individuele keuze

Wanneer de cv-ketel aan vervanging toe is, kan je, als je huis verder geschikt is hiervoor, dierct overstappen op een warmtepomp. Je bepaat zelf of en wanneer je dit doet.

(ventilatie)lucht of bodem

Kies je voor een warmtepomp, dan heb je ook een energiebron nodig. Hieruit haal je haal je het grootste deel van de warmte die je nodig hebt. Een energiebron is bijvoorbeeld (ventilatie)lucht of aardwarmte. In veel gevallen is een luchtwarmtepomp het meest voordelig om aan te schaffen, een bodemwarmtepomp heeft op de lange termijn echter vaak lagere kosten. Warmtepompen op lucht zijn er in uitvoeringen voro buien en voor binnen, een bodemwarmtepomp staat altijd binnen.

Benodigde ruimte

Voor een luchtwarmtepomp is buiten doorgaans een oppervlakte van circa 120 x 20 cm nodig voor de unit, Binnen is er plaats nodig voor een binnenunit, deze is vaak vergelijkbaar met die van een cv-ketel. Soms is deze gecombineerd met een boilervat (diameter 50-80 cm). Een bodemwarmtepomp heeft geen buitenunit, slechts een binnneunit incl. boilervat voor warm tapwater.

Milieu en omgeving

Een warmtepomp is een milieuvriendelijke warmteopwekker die zeer zuinig met stroom omgaat. Als je zonnepanelen hebt kan je deze groene stroom inzetten. Bovendien komt de meeste stroom in Nederland inmiddels uit zon en wind.

Stroomgebruik

Het stroomgebruik van een goed gekozen warmtepomp is bij strenge vorst niet erg hoog. Ter vergelijking: een bodemwarmtepomp van 3, 4,5 of 7 kW, gebruikt bij strengen vorst ca 0,5, 0,8 of 1,5 kW. Warmtepompen op buitenlucht gebruiken in die omstandigheden, ca 1,0, 1,7 en 2,3 kW.

Geluid

Een warmtepomp is een apparaat dat geluid zal maken. Dit was in het verleden vaak meer dan we gewend waren van de cv-ketel waardoor er soms klachten waren. Steeds meer fabrikanten maken stillere uitvoeringen. Er zijn ook warmtepompen die hierom binnen opgesteld kunnen worden. Kom eens luisteren als je je oren zelf wilt geloven.

CO2 uitstoot

Een warmtepomp is een zeer duurzame manier om een huis te verwarmen, vaak de meest milieuvriendelijke keuze omdat er geen CO2 vrijkomt en er geen nieuwe infrastructuur hoeft worden aangelegd. Het vermindert de CO2-uitstoot direct met 30% tot 70% en met 100% groene stroom daalt de uitstoot tot wel 150 kg per jaar. Het rendement is hoog, waarbij 1 kWh elektriciteit zorgt voor 4 tot 6 kWh warmte.

Kosten en baten

Een warmtepomp is duurder in aanschaf dan een cv-ketel, hij is echter aanzienlijk goedkoper in het gebruik. Hierdoor zal je de aanschaf op den duur terugverdienen.

Investering

De investering voor een luchtwarmtepomp is lager dan een warmtepomp op de bodem. Omdat een bodemwarmtepomp minder stroom gebruikt en langer meegaat, zal een bodemwarmtepomp op de lange termijn vaak goedkoper zijn. De prijs van een warmtepomp is ook afhankelijk van hoeveel warmte hij moet kunnen opwekken (het vermogen). Een grotere of minder goed geisoleerde woning heeft meer warmte nodig. Warmtepompen zijn er al vanaf ca € 8.000,-, een warmtepomp op de bodem voor een grotere woning kan ook het vijf-voudige kosten. Vergelijken van de mogelijkheden en kosten is wel heel verstandig.

Kosten van warmte

De kosten van warmte uit een warmtepomp zijn 40 tot 70% lager dan warmte uit aardgas.
Als je zelf zonnepanelen hebt en/of een thuisbatterij, dan zal deze warmte nog voordeliger zijn.
De afbouw van de salderingsregeling zal wel een (tijdelijk) effect kunnen hebben op de prijs van warmte omdat er meer stroom nodig is in periodes dat er minder duurzame stroom op het net beschikbaar is. Een slimme warmtepomp zal hier net als een thuisbatterij op inspelen en warmte maken in een periode dat de stroom voordeliger is.

Onderhoud en vervanging

In tegenstelling tot een cv-ketel zal een warmtepomp weining onderhoud behoeven. Controle op werking en gezondheid gebeurt in toenemende mate op afstand, vaak kunne er zo ook wijzigingen worden gedaan voor optimalisatie.
Een goede luchtwarmtepomp zal tussen de 15 en 20 jaar meegaan. Een bodemwarmtepomp zal meer dan 20 jaar meegaan, bovendien hoeft de bron in de bodem niet te worden vervangen.

Energielabel en woningwaarde

Een woning met een eigen warmtepomp is duurzaam, het energielabel zal hierdoor omhoog gaan. Een bodemwarmtepomp is energiezuiniger en zal hierdoor vaak op een hoger energielabel kunen rekenen dan woningen met een luchtwarmtepomp.
Systemen zoals een warmtepomp die koeling bieden, voegen in het huidige klimaat de meeste waarde toe aan een woning. Ook het eigenaarschap van een warmtepomp speelt een rol; een woning met een eigen, onafhankelijk warmtepompsysteem wordt doorgaans hoger gewaardeerd dan een woning met een verplichte aansluiting op een warmtenet. Een woning met een bodemwarmtepomp zal meer in woningwaarde stijgen dan die met een luchtwarmtepomp.

Wat je moet weten bij de aanschaf van een warmtepomp

Lage temperatuur verwarming (LTV) zoals vloerverwarming of convectoren is nodig voor warmtepompen om efficiënt te werken. Verwarmen op 35 graden verhoogt het rendement (COP) aanzienlijk, verlaagt het energieverbruik tot wel 50%, ook zorgt dit voor een comfortabeler en gelijkmatiger warmtebeeld.

Bij verwarmen met een warmtepomp gaan de kosten voor de baten. De warmtepomp is een aanzienlijk grotere investering dan een cv-ketel maar door de goedkope warmte die deze geeft is hij toch al snel goedkoper in gebruik.

Samen inkopen loont! als je met een hele buurt warmtepompen inkoopt kan je veel besparen. Een bedrijf onderzoekt de woningtypes in jouw buurt en maakt een lijst van apparatuur voor verschillende woningen. Met deze informatie kan je een uitvraag doen. Omdat bedrijven hierdoor efficient kunnen werken en aantallen kunnen maken, kan dit tot wel 20% op een warmtepomp, LTV of installatie schelen.

Collectieve warmteoplossingen

Een collectieve warmteoplossing, zoals een warmtenet (stadsverwarming) of een bronnet (WKO), is doorgaans een goede oplossing in situaties waar een collectieve aanpak maatschappelijk en economisch voordeliger is dan individuele oplossingen.

Dit is met name het geval in dichtbevolkte gebieden, bij oudere woningen en op plaatsen waar duurzame warmtebronnen beschikbaar zijn.

Een collectief systeem

Collectieve warmteoplossingen zoals warmtenetten (stadsverwarming) en bronnetten (ZLT-net) transporteren via een ondergronds leidingnet warmte naar meerdere woningen en gebouwen. Woningen kunnen aardgasvrij gemaakt worden door restwarmte, bodemenergie (WKO) of aquathermie te benutten, vaak in combinatie met een warmtepomp.

Keuze voor collectief

Kiezen voor een collectieve warmteoplossing (zoals een warmtenet of stadsverwarming) kan voordelen hebben omdat dit in verschillende situaties een duurzame, veilige en comfortabele manier is om van het aardgas af te stappen.

Warmtenet of bronnet?

Dit zijn de belangrijkste collectieve warmteoplossingen:

Warmtenetten (Stadsverwarming): Ondergrondse leidingen transporteren warm water naar woningen, vaak gebruikmakend van restwarmte van industrie, afvalverbranding of aardwarmte.

Collectieve Warmtepompen: Een centrale warmtepomp, bijvoorbeeld voor een appartementencomplex of een kleine buurt, die warmte uit de lucht, bodem of water haalt.

Zeer Lage Temperatuur (ZLT) Netten/bronnetten: Systemen die water op een lagere temperatuur (bijv. 10-15°C) transporteren, een warmtepomp in de woning verhoogt de temperatuur voor verwarmen en warm tapwater. ZLT-netten zijn vaak gekoppeld aan lokale warmteopslag.

Benodigde ruimte

Bij een collectieve warmteoplossing via een warmtenet heb je aanzienlijk minder ruimte nodig in je woning dan bij een individuele warmtepomp. Je hoeft geen cv-ketel, boiler of buitenunit te plaatsen.

Bij een ZLT-bronnet (Zeer Lage Temperatuur) heb je wel een warmtepomp met boiler nodig.

Dit is de benodigde ruimte:
Afleverset (Warmtewisselaar): Een belangrijk onderdeel van een midden en hooge temperatuur wwarmtenet is de afleverset. Deze is compact en hangt vaak aan de muur in de meterkast, technische ruimte of berging.

Afmetingen: De afleverset heeft ongeveer de grootte van een cv-ketel of een kleine koelkast (bijv. 1 meter hoog, 0,5-1 meter breed).

Ruimte rondom: Er is ongeveer 10 tot 50 cm vrije ruimte nodig rondom de afleverset voor installatie en onderhoud (aansluitingen/appendages).

ZLT-net (Bronnet): Bij een ZLT-net is een warmtepomp en boiler in de woning nodig voor de verwarming en om het water naar douchetemperatuur te brengen.

Wet Collectieve Warmte

Aanwijzing warmtekavels: Gemeenten moeten de regie nemen bij het bepalen van een 'warmtekavel', waarbij een warmtebedrijf verantwoordelijk wordt voor de levering.
Publiek eigenaarschap: Vanaf 2026 geldt dat warmtebedrijven voor minstens 50% in publieke handen (gemeente, provincie of rijk) moeten zijn om de betrouwbaarheid te garanderen.
Derdentoegang: Bestaande warmtenetten moeten onder redelijke voorwaarden toegankelijk zijn voor andere warmtebedrijven (concurrentie op het net).

Milieu en omgeving

Collectieve warmteoplossingen hebben over het algemeen een positieve milieu-impact. Een warmtenet met een duurzame bron zoals restwarmte of diepe geothermie zorgt doorgaans voor 50 tot 75 procent minder CO2-uitstoot.

Stroomgebruik

Het stroomverbruik bij collectieve warmteoplossingen, zoals warmtenetten en ZLT-bronnetten (Zeer Lage Temperatuur), verschilt aanzienlijk per type systeem. Over het algemeen verbruiken woningen aangesloten op een warmtenet (hoge- en middentemperatuur) niet meer dan in een situatie met cv-ketel. Gebruikers van een ZLT net in combinatie met een warmtepomp gebruiken minder elektriciteit voor verwarming dan woningen met een individuele, volledig elektrische lucht-water warmtepomp.

Overzicht stroomverbruik (indicatief)

Systeem	Type stroomverbruik per woning	Relatief stroomverbruik (verwarming)
ZLT-bronnet	Individuele warmtepomp (water-water)	Laag tot gemiddeld
Warmtenet	Enkel circulatiepomp in afleverset	Zeer laag
Vergelijking: Lucht-water warmtepomp	Volledig elektrisch	ca 2 kWh per M3 aardgasgebruik/jr

Geluid

Bij een collectieve oplossing zoals een midden of hoge temperatuur warmtenet zal er doorgaans geen geluidshinder zijn. Er is in deze systemen een afleverset met vaak slechte één bewegend deel: een ciculatiepomp die doorgaans minder geuid maakt dan een cv-ketel.

Bij een ZLT-net/bronnet zal een warmtepomp nodig zijn, hier kan geluid gehoord worden. Veel waterwarmtepompen maken niet meer geluid dan een cv-ketel.

CO2 uitstoot

De CO2-uitstoot van een collectieve warmteoplossing (zoals een warmtenet of stadsverwarming) varieert sterk, maar is over het algemeen aanzienlijk lager dan die van een traditionele aardgasketel.

Kosten en baten

Een warmtenet is op lange termijn niet altijd voordeliger dan een individuele cv-ketel. Alleen als restwarmte of warmte uit diepe geothermie gebruikt kan worden is er financieel voordeel te behalen.

Kosten

Investeringen voor aansluiting op een collectieve warmteoplossing, zoals een warmtenet of Zeer Lage Temperatuur (ZLT) net, bestaan uit een combinatie van eenmalige aansluitkosten en maandelijkse vastrechtkosten (of huur van apparatuur). Bij een ZLT-net, waarbij water op lage temperatuur wordt rondgepompt, is de investering in de woning vaak anders dan bij een traditioneel (hoogtemperatuur) warmtenet.

Hieronder volgt een overzicht van de te verwachten investeringen en kosten op basis van de huidige stand van zaken (2026).

Eenmalige investeringen in de woning (ZLT-net)

Bij een ZLT-net (5e generatie warmtenet) wordt de "bron" collectief geregeld, maar de "opwek" (het opwarmen van het water naar een bruikbare temperatuur) vindt vaak in de woning plaats.

Woningafleverset: In plaats van een cv-ketel komt er een warmte-afleverset. Deze set met circulatiepomp regelt de warmteoverdracht.
Kleine boiler/Buffervat: Om warm tapwater te garanderen, is een kleine boiler of buffervat in de woning nodig.
Warmtepomp: Vaak is een individuele water/water-warmtepomp nodig om het ZLT-water (bijv. 10-15°C) op te waarderen voor verwarming en tapwater.
Aanpassingen installatie: Mogelijk nieuwe elektraleidingen tussen de meterkast en de nieuwe apparatuur.
Aansluitbijdrage: Een eenmalige vergoeding aan het warmtebedrijf voor het aansluiten op het netwerk.

Maandelijkse kosten (2026)

De kosten voor een warmtenet worden gereguleerd door de ACM.

Vastrecht: Voor de aansluiting betaalt een bewoner vastrecht. In 2026 is dit gemiddeld zo'n €827,91 per jaar (of ca. €35-€50 per maand).
Huur afleverset: Als de bewoner de afleverset/warmtepomp niet koopt maar huurt, komt hier vaak een maandelijks bedrag van ca. €15-€20 bovenop.
Verbruikskosten: In 2026 betalen bewoners maximaal €40,97 per gigajoule (GJ) aan verbruik, wat lager is dan in 2025.

ZLT-net vs. Traditioneel warmtenet

ZLT-net (Zeer Lage Temperatuur): Bewoners moeten vaak een eigen water/water-warmtepomp aanschaffen of huren (hoge eenmalige investering, lagere verbruikskosten). Het is ideaal in combinatie met vloerverwarming.
Traditioneel warmtenet (HT/MT): De warmte is direct bruikbaar. De investering in de woning is lager (geen eigen warmtepomp nodig), maar de maandelijkse tarieven voor warmte kunnen anders liggen.

Subsidies en financiering

ISDE-subsidie: Voor de aanschaf van een (hybride) warmtepomp of aansluiting op een warmtenet kunnen bewoners vaak ISDE-subsidie aanvragen, wat de investering verlaagt.
Warmtefonds: Vaak zijn er gunstige leningen via het Nationaal Warmtefonds om de investering te financieren.

Onderhoud en vervanging

Bij collectieve warmteoplossingen, zoals traditionele warmtenetten en Zeer Lage Temperatuur (ZLT) netten, verschuift de verantwoordelijkheid voor onderhoud en vervanging grotendeels van de individuele woningeigenaar naar een warmtebedrijf of Vereniging van Eigenaren (VvE). Bij situaties waarbij bewoner een eigen warmtepomp heeft zal rekening gehouden moeten worden met een afschrijving van 20-25 jaar.

Energielabel en woningwaarde

Een warmteoplossing via een warmtenet, en in het bijzonder een Zeer Lage Temperatuur (ZLT) net, heeft een positieve invloed op het energielabel en de waarde van een woning. Het maakt een woning aardgasvrij, wat vaak resulteert in een beter energielabel en verhoogt de marktwaarde door lagere energielasten en extra comfort (zoals koeling bij ZLT).

Doorrekening kosten van de belangrijkste warmteoplossingen

Onderstaande tabel toont de Total Cost of Ownership (TCO) inclusief installatie, bronkosten, onderhoud en energieverbruik (stroom/warmte). Cijfers zijn indicatieve totalen per woning. TCO Berekening (2026-waarden)
Vanuit de jaarlijks gebruik van aardgas (bovenbalk) kan je de gemiddelde kosten van verschillende alterantieven over 15, 30 en 40 jaar zien.

Let op: om de berekende besparing te halen kan een investering nodig zijn in het afgiftestysteem. Voor het rendabel overschakelen op een warmtepomp (individueel of ZLT-warmtenet) is bijvoorbeeld lage temperatuurverwarming nodig (vloerverwarming of radiatoren vervangen door convectoren), ook dient het afgiftesysteem bij middentemperatuur (MT) warmtenetten soms aangepast te worden. Laat dit controleren bij jouw installateur.

Uitgangspunten rekentabel

- € 1,35/M3 aardgas en € 0,27/kWh
- Aankoop eerste warmtepomp met RVO subsidie
- lage temperatuur verwarming (convectoren/vloerverwarming=35°C)
- Jaarlijks onderhoud
- Prijsstijging van 2%/jr
- SCOP warmtepomp water/water waermtepomp (bodem en bronnet) is 20% hoger dan SCOP lucht/water warmtepomp (4,5).
- Afschrijving cv-ketel: 15jr, lucht/water warmtepomp buiten: 20jr, lucht/water warmtepomp binnen: 25jr, water/water warmtepomp: 25jr.
- Afsluiten van aardgas bij overschakelen op duurzame warmteopwekker (koken op inductie).
- Volledige dekking van de warmtevraag door de warmteoplossing, hiervoor dient de kierdichtheid voldoende te zijn.

Besparingen isolatie lange termijn zichtbaar

Naast de winst in comfort en de hogere waarde van de woning bij verkoop, is er ook een aanzienlijke financiele besparing op lange termijn te zien. Als de woning die historisch 1.500 M3 aardgas gebruikt, 250 M3 of 500 M3 minder aardgas zal gaan gebruiken, zal dat in 30 jaar circa 13.718,- danwel € 27.390,- in stookkosten schelen. Goed doorisoleren en energiezuinig ventileren is dus altijd een rendabele investering.

En overstappen op een andere warmteopwekker loont

Voor de mensen die naast energiebesparende maatregelen ook overstappen op een duurzame warmteopwekker zoals een warmtepomp, is de beparing bijzonder groot. Het rekenvoorbeeld geeft aan dat de woning die historisch 1.500 M3 aardgas gebruikte, in 30 jaar circa € 68.479,- danwel € 75.456,- op stookkosten zal besparen. Bij een overstappen op een warmtepomp is het wel noodzakelijk dat er een investering word gedaan in lage temperatuurverwarming zoals vloerverwarming of convectoren. Kosten hiervoor worden gedeeltelijk bepaald door hoe goed de isolatie van de woning is gedaan, denk hierbij aan een investing tussen de € 3.000 en € 8.000. Het infrezen van vloerverwarming als hoofdverwarming kost gemiddeld € 50 tot € 70 per m².

Investeringsmomenten en doorlopende kosten

Alternatieven voor de cv-ketel vragen vaak een hogere investering die samen gaat met lagere kosten voor warmte. Een eigen warmtepomp is natuurlijk al duurder dan de aanschaf van een cv-ketel, wil je ook nog lage temperatuur verwarming, dan kost dit ook het nodige.
Toch is het rendabel om de overstap naar een duurzame warmteopwekker te doen. Hieronder de momenten waarop bij verschillende warmteoplossingen bepaalde investeringen gedaan moeten worden.

Kosten CV-ketel

Vervangingsinterval ca 15 jaar

Het totaal van de kosten voor het verwarmen is opgebouwd uit kosten voor gasaansluiting, onderhoud, stroom, gebruik aardgas en het periodiek vervangen van de cv-ketel. Alle relatief kleine uitgaven maken het totaal aanzienlijk hoog.

Kosten bodemwarmtepomp

Vervangingsinterval ca 25 jaar

Het totaal van de kosten voor het verwarmen is opgebouwd uit kosten voor onderhoud, stroom en periodiek vervangen van de warmtepomp. Bij herinvestering hoeft alleen dee warmtepomp vervangen worden, de bron is in principe oneindig.

Kosten warmtepomp buiten

Vervangingsinterval ca 20 jaar

Het totaal van de kosten voor het verwarmen met een warmtepomp is opgebouwd uit onderhoud, stroom en het periodiek vervangen van de warmtepomp. De vervangningsinterval is langer, de totale kosten aanzienlijk lager dan van een cv-ketel.

Kosten warmtepomp bronnet

Vervangingsinterval ca 25 jaar

Het totaal van de kosten voor het verwarmen met een warmtepomp op een bronnet is opgebouwd uit kosten voor het bronnet, onderhoud, stroom en het periodiek vervangen van de warmtepomp. De vervangningsinterval is lang,

Kosten warmtepomp binnen

Vervangingsinterval ca 25 jaar

Het totaal van de kosten voor het verwarmen met een warmtepomp is opgebouwd uit onderhoud, stroom en het periodiek vervangen van de warmtepomp. De vervangningsinterval is vaak langer langer dan warmtepompen met buitenopstelling.

Kosten warmtenet

Geen vervangingsinterval

Het totaal van de kosten voor het verwarmen met een warmtewarmtenet is opgebouwd uit aansluitkosten, vaste kosten (vastrecht + meettarief + huur afleverset) en afname van warmte. Prijzen voor aansluiting op een warmtenet verschillen per situatie.

Risico's

Budgetoverschrijding

Wat zijn de mogelijke financiële risico’s voor budgetoverschrijding bij de verschillende warmteoplossingen.

Warmtepomp

Isolatiebehoefte: Als de isolatie (spouw, dak, glas) minder goed blijkt dan gedacht, moet dit alsnog verbeterd worden voor een rendabele werking.
Afgiftesysteem: In veel woningen moeten radiatoren worden vervangen door Lage Temperatuur Verwarming (LTV) zoals vloerverwarming of speciale LT-radiatoren om het huis warm te krijgen.
Meterkast: Mogelijk is een verzwaring van de aansluiting (bijv. naar 3-fase) nodig bij een volledig elektrische warmtepomp.

Bronnet

Boorkosten: Onvoorziene bodemlagen kunnen de kosten voor het boren van een bron laten oplopen.
Onderhoud: Storingen in compressoren of lekkages in het koelmiddelcircuit kunnen leiden tot onverwachte reparatiekosten.

Warmtenet

Monopoliepositie: Gebruikers kunnen niet overstappen van leverancier, wat risico geeft op stijgende tarieven als de bron (bijv. een biomassacentrale of restwarmtebron) duurder wordt.
Aansluitkosten: De eenmalige 'BAK' (Bijdrage Aansluitkosten) kan hoger uitvallen als de afstand tot het hoofdleidingnet groter is dan verwacht.

Woningwaarde

Wat zijn de mogelijke financiële risico’s voor de woningwaarde bij de verschillende warmteoplossingen.

Warmtepomp

Onvoldoende isolatie: Als de woning niet goed geïsoleerd is (label C of slechter), kan een warmtepomp onvoldoende warmte leveren of stijgen de energiekosten enorm, wat de aantrekkelijkheid voor kopers verlaagt.
Hoge investeringskosten: De initiële kosten (vaak €10.000 - €20.000) worden niet altijd volledig direct terugverdiend in de woningwaarde.
Geluidsoverlast: Een slecht geplaatste buitenunit kan leiden tot geluidsoverlast voor buren, wat kan resulteren in juridische geschillen of een waardevermindering.

Bronnet

Complexiteit en onderhoud: Een bronnet (vaak een Warmte-Koude Opslag) is complex. Als de bron in de buurt storingen vertoont, kan het herstel duur zijn en onzekerheid creëren voor de bewoner.
VvE-afhankelijkheid: In appartementencomplexen ben je afhankelijk van de Vereniging van Eigenaren (VvE) voor het beheer, wat bij slecht onderhoud de waarde drukt.

Warmtenet

Verplichting en monopolie: Bij een warmtenet ben je vaak gebonden aan één leverancier. Als de tarieven stijgen, ben je beperkt in je keuzemogelijkheden.
Onzekere toekomst- en onderhoudskosten: Hoewel het onderhoudsvrij lijkt, kunnen de vastrechten en tarieven voor warmte onvoorspelbaar zijn. Potentiële kopers kunnen schrikken van een verplichte aansluiting.
Gevoel van "vastzitten": Sommige kopers ervaren een verplichte aansluiting op een warmtenet als een gebrek aan vrijheid in vergelijking met een eigen warmtepomp.

Elektriciteitsprijs

Wat zijn de mogelijke financiële risico’s varibele stroomprijzen bij de verschillende warmteoplossingen.

Warmtepomp

Hoger stroomverbruik: Een warmtepomp is een stroombruiker. Het jaarverbruik stijgt met zo'n 2kWh per kuub aardgas (voorbeeld: het jaarlijks gebruik van 800 M3 aargas komt overeen met ca 1600 kWh aan stroom met een lucht/water warmtepomp).
Risico op inefficiëntie (hoge rekening): Als de warmtepomp niet goed is afgesteld, of de woning is onvoldoende geïsoleerd, verbruikt het systeem (vooral bij kou) onnodig veel stroom.
Afbouw salderingsregeling: Het risico bestaat dat in de toekomst de zonnepanelen minder opbrengen voor de warmtepomp door het afbouwen van de salderingsregeling, waardoor je meer stroom tegen marktprijs moet inkopen.
Hoge piekbelasting: Tijdens zeer koude dagen moet de warmtepomp meer warmte produceren, wat leidt tot een hogere stroomvraag op momenten dat de prijzen (bij dynamische contracten) hoog kunnen zijn.

Bronnet

Hoger stroomverbruik: Een warmtepomp is een stroombruiker. Het jaarverbruik stijgt met zo'n 1,5 kWh per kuub aardgas (voorbeeld: het jaarlijks gebruik van 800 M3 aargas komt overeen met ca 1200 kWh aan stroom met een warmtepomp op een bronnet).
Afbouw salderingsregeling: Het risico bestaat dat in de toekomst de zonnepanelen minder opbrengen voor de warmtepomp door het afbouwen van de salderingsregeling, waardoor je meer stroom tegen marktprijs moet inkopen.
Hoge piekbelasting: Tijdens zeer koude dagen moet de warmtepomp meer warmte produceren, wat leidt tot een hogere stroomvraag op momenten dat de prijzen (bij dynamische contracten) hoog kunnen zijn.

Warmtenet

Verplichting en monopolie: Bij een warmtenet ben je vaak gebonden aan één leverancier. Als de tarieven stijgen, ben je beperkt in je keuzemogelijkheden.
Onzekere toekomst- en onderhoudskosten: Hoewel het onderhoudsvrij lijkt, kunnen de vastrechten en tarieven voor warmte onvoorspelbaar zijn. Potentiële kopers kunnen schrikken van een verplichte aansluiting.
Gevoel van "vastzitten": Sommige kopers ervaren een verplichte aansluiting op een warmtenet als een gebrek aan vrijheid in vergelijking met een eigen warmtepomp.

Kansen

Duurzaamheid

Wat zijn de mogelijke financiële risico’s voor budgetoverschrijding bij de verschillende warmteoplossingen.

Warmtepomp

Geen fossiele brandstoffen: Een warmtepomp verbrandt geen gas, waardoor de directe uitstoot op locatie nul is.
Combinatie met groene stroom: Als de benodigde elektriciteit wordt opgewekt door eigen zonnepanelen, kan de woning bijna volledig emissievrij worden verwarmd.
Koelen: Warmtepompen kunnen in de zomer ook koelen, wat vaak duurzamer is dan een airco.

Bronnet

Hoge efficiëntie: Het water in het net is relatief warm (10-15 graden Celcius), waardoor de warmtepomp in de woning zeer efficiënt (met hoge COP) werkt. Dit leidt tot een zeer laag elektriciteitsverbruik.
Duurzame energie uit de bodem: Het systeem gebruikt de bodem als seizoensopslag (zomers warmte opslaan, winters gebruiken), wat een zeer duurzame energiebron is.
Lagere temperatuur = milieuvriendelijker: Omdat het bronwater vaak al op een redelijke temperatuur is, hoeft er minder energie te worden toegevoegd.

Warmtenet

Grootschalige besparing bij restwarmte uit de buurt, geothermie of industrie: Deze warmtenetten zorgen voor 50% tot 75% minder CO2-uitstoot in vergelijking met cv-ketels op aardgas.
Benutten van restwarmte: Ze gebruiken vaak warmte die anders verloren zou gaan, zoals afvalverbranding, geothermie of industriële restwarmte.
Minder belasting elektriciteitsnet: In dichtbevolkte wijken belasten warmtenetten het elektriciteitsnet minder dan wanneer elke woning een eigen warmtepomp heeft.

Woningwaarde

Wat zijn de mogelijke financiële risico’s voor de woningwaarde bij de verschillende warmteoplossingen.

Warmtepomp

Waardestijging: Een warmtepomp kan de woningwaarde met ongeveer 2% tot 5% verhogen, vaak vertaald in een waardestijging van €10.000 tot €22.000.
Energielabel: Een sprong van twee labels is mogelijk, wat resulteert in een hogere taxatiewaarde.
Comfort & Functionaliteit: Moderne warmtepompen kunnen in de zomer ook koelen, wat als een luxevoordeel wordt gezien.
Lagere Energierekening: Door het hoge rendement (COP-waarde van 4 tot 6) daalt het energieverbruik drastisch, wat aantrekkelijk is voor kopers.

Bronnet

Aardgasvrij: Een aansluiting op een warmtenet maakt een woning direct gasloos, wat de toekomstbestendigheid garandeert.
Lager Maatschappelijk Kostenplaatje: In dichtbevolkte stadswijken zijn warmtenetten vaak de goedkoopste duurzame optie, met lagere maatschappelijke kosten dan individuele warmtepompen.
Ruimtebesparing: Er is geen cv-ketel of grote buitenunit nodig, wat ruimte bespaart in de woning.
Waardestijging door Duurzaamheid: Net als bij warmtepompen verhoogt het verbeterde energielabel door de duurzame warmtebron de waarde.

Warmtenet

Waardestijging door Duurzaamheid: Stijging van woningwaarde is vooral merkbaar bij een duurzaam warmtenet waarbij de kosten voor verwarmen betaalbaar zijn. Dit is vooral te realiseren bij nieuwbouw en/of duurzame warmtebronnen zoals diepe geothermie en gebruik van restwarmte.
Een bepaalde kopersgroep zal dit door de beperking in keuze voor warmteoplossingen niet kunnen waarderen.

Slimmer met stroom

Slimme warmteopwekkers kunnen flink besparen op stroomkosten en geven lagere netbelasting bij krapte.

Warmtepomp

Berspaar op stroomkosten: Door slimme aansturing van warmtepompen kan tijdens perioden met lage stroomprijs (voldoende stroom op het net) warmte worden opgeslagen in de woning, hierdoor is minder of geen duurdere stroom nodig bij krapte op het stroomnet (hoge stroomprijs).
Voorkomen van netcongestie: Door warmtepompen minder te laten draaien tijdens piekuren (bijv. 's ochtends vroeg of 's avonds), wordt het laagspanningsnet ontlast.
Balancering van vraag en aanbod: Slimme systemen (smart grid ready) kunnen reageren op de actuele beschikbaarheid van duurzame energie, waardoor de druk op het net wordt verlicht.

Bronnet

Bronnetten (ZLT/Warmte-koudeopslag): Bij bronnetten met een centrale warmtepomp, kan slimme aansturing de temperatuur in het net en de belasting van de centrale warmtepomp optimaal regelen. Dit is essentieel voor het balanceren van de warmte- en koudevraag in een wijk.

Warmtenet

Slimme aansturing helpt bij het integreren van verschillende duurzame warmtebronnen zoals een centrale warmtepomp in het netwerk, waardoor leveringszekerheid en efficiëntie worden verhoogd.

Meer nuttige informatie

Overstappen op de warmtepomp

Heb je aanvullingen, ongeziene invalshoeken of nuttige content voor dit dossier? Mailen kan naar Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. Alvast bedankt!